Wraz z początkiem 2016 roku zostały wprowadzone istotne zmiany w przepisach dotyczących mediacji w sprawach cywilnych, a zatem obejmujących w szczególności spory rodzinne, spadkowe, pracownicze i handlowe. Jest to wynikiem wejścia w życie 1 stycznia 2016 r. ustawy z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów.

Po pierwsze warto zauważyć, że wprowadzone zostały zmiany, które są bardzo korzystne dla wszystkich tych, którzy chcieliby spróbować rozwiązać swój problem prawny w drodze mediacji.

 Wprowadzono rozwiązania, które sprawiają, że skorzystanie z mediacji w toku postępowania sądowego jest szczególnie korzystne finansowo dla osób, które zainicjowały sprawę sądową, bowiem:

- jeśli strony zawrą ugodę przed rozpoczęciem pierwszej rozprawy to strona, która wszczęła postępowanie otrzyma w całości zwrot poniesionej przez siebie opłaty od pozwu lub wniosku,

- jeśli strony zawrą ugodę po rozpoczęciu pierwszej rozprawy to strona, która wszczęła postępowanie otrzyma zwrot ¾  poniesionej przez siebie opłaty od pozwu lub wniosku.

W toku spraw sądowych pojawiła się również możliwość zwolnienia uczestnika mediacji z obowiązku ponoszenia jej kosztów z uwagi na trudną sytuację finansową. Koszty mediacji zostały bowiem uznane za część kosztów procesu, które rozliczane są ostatecznie po prawomocnym zakończeniu sprawy.

Złożenie wniosku o wszczęcie tzw. mediacji przedsądowej wywołuje ponadto obecnie skutek prawny w postaci przerwania biegu przedawnienia roszczenia, jeśli mediacja nie zostanie wszczęta z powodów niezależnych od wnioskodawcy (np. druga strona nie wyrazi zgody na mediację), a strona która zainicjowała przeprowadzenie mediacji złoży w sądzie w ciągu 3 miesięcy pozew lub wniosek o wszczęcie postępowania.

Precyzyjnie uregulowano również, że nie tylko mediator, ale także strony i inne osoby biorące udział w mediacji mają ustawowy obowiązek zachowania w tajemnicy faktów, o których dowiedziały się w związku z prowadzeniem mediacji, a nie miały o nich wiedzy z innych źródeł.

Ponadto warto podkreślić, że mediacje mogą być obecnie prowadzone również w sprawach, które zostały wszczęte w postępowaniu upominawczym i nakazowym, jeśli skutecznie wniesiono zarzuty lub sprzeciw.

Co więcej, w świetle nowych przepisów mediacja staje się podstawowym sposobem rozwiązywania sporów prawnych, który zawsze powinien być rozważony przez strony sporu, ich pełnomocników, a następnie przez sąd prowadzący konkretną sprawę, o czym świadczy szereg nowo przyjętych rozwiązań.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że we wszystkich pozwach i wnioskach składanych do sądów po 1 stycznia 2016 roku musi być już zawarta informacja, czy strony podjęły próbę rozwiązania konfliktu poza sądem, w szczególności na drodze mediacji, a jeżeli nie, to dlaczego tak się nie stało.

Ponadto został nałożony na sądy obowiązek nakłaniania stron do ugodowego rozwiązania sporu na każdym jego etapie. Warto wiedzieć, że sąd może podjąć decyzję o skierowaniu sprawy do mediacji na posiedzeniu, na którym nie będą obecne strony. Zostaną o tym wówczas zawiadomione pocztą, a brak wyrażenia przez nie pisemnego sprzeciwu w ciągu 7 dni na udział w mediacji, będzie obecnie skutkował przeprowadzeniem mediacji w ich sprawie.

Sąd może również zorganizować dla stron spotkanie informacyjne, na którym sędzia lub inna upoważniona osoba wyjaśni, na czym polega mediacja.

Ponadto w wyjątkowych przypadkach sąd może niezależnie od wyniku sprawy sądowej nałożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu kosztów procesu powstałych wskutek oczywiście nieuzasadnionej odmowy podjęcia próby przystąpienia do mediacji. Nie oznacza to, aby w jakichkolwiek okolicznościach strona miała obowiązek zawrzeć ugodę na skutek mediacji, lecz jedynie, że w niektórych sprawach sąd może uznać, że strona powinna była przynajmniej zgodzić się na wzięcie udziału w spotkaniu informacyjnym na temat mediacji lub we wstępnym spotkaniu z mediatorem.

Omówione powyżej zmiany w przepisach dotyczących mediacji w sprawach cywilnych to tylko część szerokich i długo przygotowywanych zmian, które weszły w życie dnia 1 stycznia 2016 roku i mają zastosowanie w sprawach, które rozpoczęły się po tej dacie.

Roman Rewald, pełniący funkcję Prezesa Centrum Mediacji Lewiatan oraz arbitra Sądu Arbitrażowego przy Konfederacji Lewiatan i Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej, który wcześniej wykonywał przez osiem lat zawód adwokata w Stanach Zjednoczonych, uznał nowe przepisy za jedne z najnowocześniejszych z Europie i podkreślił ich zalety dla przedsiębiorców, dla których prowadzenie kilkuletnich sporów sądowych jest obarczone szczególnym ryzykiem biznesowym (źródło: PAP).

Takich pozytywnych opinii jest znacznie więcej i słusznie. W 2012 roku przeprowadzałam ogólnokrajowe badania na temat funkcjonowania mediacji sądowych w Polsce starając się ustalić, jakie są powody tego, że mediacja rozwija się w Polsce stosunkowo wolno oraz nadal nie jest powszechnie znana, i jakie zmiany prawne mogłyby spowodować jej rozwój. Wprowadzone właśnie regulacje prawne niewątpliwie w dużym stopniu będą temu sprzyjać, a mediacja ma szansę stać się coraz bardziej popularnym sposobem rozwiązywania sporów, szybszym, tańszym i bardziej komfortowym dla stron niż postępowanie sądowe. W dalszej perspektywie rozwój mediacji wpłynie również na skrócenie czasu trwania postępowań sądowych.

W razie pytań lub wątpliwości zapraszam do kontaktu: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 adwokat Anna Majerek

 

 

 

 

 

Kontakt

Kancelaria Adwokacka
adwokat Anna Majerek

NIP: 9562168927

Telefon: 501 411 909, 22 119 42 58
Email: kancelaria@annamajerek.pl
Website: www.annamajerek.pl

ul. Wł. Pytlasińskiego 10/12 lok. 14
00-777 Warszawa

Lokalizacja - Warszawa Mokotów