Czy dobrym dla rozwoju dziecka po rozwodzie jest zamieszkiwanie na zmianę raz z jednym, a raz z drugim rodzicem? Ta kwestia od wielu lat budzi kontrowersje wśród psychologów, sędziów, a przede wszystkim wśród samych rodziców.

Takie rozwiązanie określane mianem opieki naprzemiennej nad dzieckiem zostało wprost przewidziane w prawie wielu krajów Unii Europejskiej, a także w USA i w Kanadzie. Doświadczenie tych krajów pokazuje, że niekiedy opieka naprzemienna może być rozwiązaniem bardzo korzystnym dla dziecka, które chroni go przed osłabieniem więzi z jednym z rodziców.

Jak zatem wygląda sytuacja prawna w Polsce w tej materii oraz jaka jest praktyka sądów? Do dnia dzisiejszego nie zostały wprowadzone przepisy, które wprost regulowałyby kwestię opieki naprzemiennej nad dzieckiem, jednakże nie ma już obecnie wątpliwości, że jest dopuszczalna.

Dnia 29 sierpnia 2015 r. na skutek nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego zostały wprowadzone przepisy (art. 582 (1) § 4 k.p.c., art. 598 (22) k.p.c. oraz art. 756 (2) § 2 k.p.c.), które wprost wskazują na możliwość ustalania przez sądy, że dziecko mieszka z każdym z rodziców w powtarzających się okresach czasu. Rozwiało to wątpliwości co do istnienia formalnej możliwości ustalania opieki naprzemiennej i niewątpliwie stanowiło krok w stronę rozpowszechnienia takiej metody opieki nad dzieckiem.

Jakie warunki muszą być jednak spełnione, aby sąd był skłonny powierzyć rodzicom opiekę naprzemienną nad dzieckiem? Zasadniczą kwestią jest zdolność rodziców do dobrego porozumienia się między sobą w sprawach dziecka (leczenia, edukacji czy spędzania czasu wolnego i wakacji) oraz brak silnego konfliktu między rodzicami. Sąd musi również dojść do przekonania, że żaden z rodziców nie będzie działał na rzecz pogorszenia relacji dziecka z drugim rodzicem.

Oczywiście istotne znaczenie mają również kwestie praktyczne, przede wszystkim fakt, czy rodzice mieszkają dostatecznie blisko siebie, a także czy mają odpowiednie warunki lokalowe, by stworzyć dziecku stałe miejsce zamieszkania.

W praktyce najczęściej będzie musiała istnieć zgoda obojga rodziców na taki model opieki, w przeciwnym razie sąd najprawdopodobniej stanie na stanowisku, że taki sposób opieki nie będzie mógł być dobrze realizowany, skoro jeden z rodziców go nie akceptuje.

W tego rodzaju sprawach sąd zasięga opinii biegłych sądowych, przede wszystkim psychologów (do końca 2015 r. opinie wydawane były przez tzw. Rodzinne Ośrodki Diagnostyczno-Konsultacyjne), by ocenić, czy rzeczywiście rodzice będą należycie sprawować opiekę naprzemienną nad dzieckiem, a taki model opieki będzie odpowiedni mając na względzie wiek i etap rozwoju dziecka.

Warto zacytować wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 9 października 2013 r. wydany w sprawie o sygn. akt: I Ca 352/13 (www.orzeczenia.sieradz.so.gov.pl), w którym sąd odmówił ustalenia opieki naprzemiennej stwierdzając, że: ,,w toku postępowania wnioskodawca i uczestniczka postępowania pozostają nadal w bardzo złych relacjach. Nie współpracują ze sobą w zakresie leczenia dzieci, czy też uczęszczania przez nich na zajęcia dodatkowe […] W ocenie sądu a quo w przypadku ustanowienia wspólnej naprzemiennej władzy rodzicielskiej przez D. A. i W. A. w rodzice nadal by ze sobą rywalizowali stosując niewłaściwe metody wychowawcze, polegające na próbie dyskwalifikacji drugiego rodzica w oczach dziecka, czy też form przekupstwa poprzez zapewnienie dziecku atrakcyjniejszych form spędzania czasu wolnego czy zakupu droższych rzeczy”.

Zatem rozważając po rozstaniu kwestię opieki naprzemiennej nad dzieckiem w pierwszej kolejności warto zastanowić się, czy jest szansa porozumieć się z byłym partnerem w tej kwestii, oraz czy opieka na zmianę będzie rzeczywiście dobrze funkcjonować, w czym może pomóc przeprowadzenie mediacji.

Trzeba również powiedzieć, że sądy bardzo ostrożnie podchodzą do kwestii ustalania opieki naprzemiennej, gdyż dość często nie jest ona prawidłowo realizowana przez rodziców. Dane pochodzące ze Stanów Zjednoczonych wskazują, że około 30% spraw, w których sąd ustalił pieczę naprzemienną, po upływie jednego roku wraca na drogę sądową i kończy się ustaleniem miejsca pobytu dziecka tylko u jednego rodzica (dane ze Stanowiska Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia” wobec projektu z 23.09.2014 r. dostępnego na stronie: http://www.iustitia.pl).

Niewątpliwie jednak w wielu przypadkach opieka naprzemienna może być bardzo korzystna dla dziecka zapewniając mu szeroki i dobry kontakt z obojgiem rodziców po rozstaniu, a sądy będą zapewne stopniowo coraz częściej skłonne rozważać taki model opieki, dlatego warto nie tracić z pola widzenia tej możliwości.

Natomiast w przypadku, gdy ustalenie opieki naprzemiennej nie będzie możliwe w konkretnej sprawie, to istnieje oczywiście możliwość orzeczenia przez sąd, że choć dziecko na stałe zamieszka u jednego z rodziców, to w szerokim zakresie będzie spędzać czas w miejscu zamieszkania drugiego z rodziców.

W razie pytań lub wątpliwości zapraszam do kontaktu: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

adwokat Anna Majerek

Kontakt

Kancelaria Adwokacka
adwokat Anna Majerek

NIP: 9562168927

Telefon: 501 411 909, 22 119 42 58
Email: kancelaria@annamajerek.pl
Website: www.annamajerek.pl

ul. Wł. Pytlasińskiego 10/12 lok. 14
00-777 Warszawa